THALASSEMIA (TAN MÁU BẨM SINH) – BỆNH DI TRUYỀN NGUY HIỂM NHƯNG HOÀN TOÀN CÓ THỂ PHÒNG NGỪA
Thalassemia (tan máu bẩm sinh) là một trong những bệnh di truyền phổ biến nhất trên thế giới, gây thiếu máu mạn tính do rối loạn tổng hợp huyết sắc tố (Hemoglobin) trong hồng cầu.
Khi cơ thể không tạo đủ các chuỗi globin, hồng cầu sẽ yếu, dễ bị phá hủy, dẫn đến tình trạng thiếu máu kéo dài, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người bệnh.
* Các thể bệnh Thalassemia
Bệnh được chia thành 2 nhóm chính:
Do đột biến gen tạo chuỗi α-globin.
Do đột biến gen tạo chuỗi β-globin.
Mức độ nguy hiểm của bệnh
Thalassemia có nhiều mức độ từ nhẹ đến rất nặng.
Thể nặng nhất của Alpha-thalassemia (Hb Bart’s):
Thai nhi thường tử vong trong bụng mẹ hoặc ngay sau sinh
Người mẹ có nguy cơ cao tiền sản giật, băng huyết, biến chứng thai kỳ
Thể nặng nhất của Beta-thalassemia:
Trẻ bị thiếu máu tan máu rất nặng
Phải truyền máu định kỳ và thải sắt suốt đời
Dễ gặp nhiều biến chứng như:
Suy tim
Chậm phát triển
Biến dạng xương
Chất lượng cuộc sống bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Thalassemia phổ biến đến mức nào?
Bệnh gặp ở nhiều khu vực trên thế giới, đặc biệt tại:
- Khu vực Địa Trung Hải
- Trung Đông
- Châu Á
- Các đảo Thái Bình Dương
Tại Việt Nam:
Khoảng 13,8% dân số mang gen bệnh
Tỷ lệ cao hơn ở một số dân tộc miền núi (10–25%)
Đáng chú ý, nhiều người mang gen bệnh hoàn toàn khỏe mạnh, không có biểu hiện lâm sàng nên không biết mình mang gen bệnh, dẫn đến nguy cơ sinh con mắc bệnh thể nặng.
Thalassemia có thể phòng ngừa được không?
CÓ.
Thalassemia là bệnh có thể phòng ngừa hiệu quả thông qua sàng lọc và chẩn đoán trước sinh tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Tuyên Quang.
Bước 1: Xét nghiệm sàng lọc đơn giản
Chỉ cần thực hiện tổng phân tích tế bào máu ngoại vi khi:
Khám sức khỏe định kỳ
Khám tiền hôn nhân
Khám trước khi mang thai
Hoặc khám thai
Xét nghiệm này giúp phát hiện người có nguy cơ mang gen bệnh.
Bước 2: Nếu cả hai vợ chồng cùng mang gen bệnh
Thai phụ sẽ được tư vấn thực hiện các xét nghiệm chẩn đoán trước sinh:
• Sinh thiết gai nhau (tuần 10 – 14 của thai kỳ)
• Chọc ối (từ tuần 16 trở đi)
Những xét nghiệm này giúp xác định chính xác thai nhi có mắc bệnh hay không.
Ý nghĩa của việc phát hiện sớm
Việc chẩn đoán sớm thai mắc Thalassemia thể nặng giúp:
Gia đình có quyết định phù hợp về thai kỳ
Tránh sinh ra trẻ phải điều trị suốt đời
Giảm gánh nặng cho gia đình và xã hội
THÔNG ĐIỆP QUAN TRỌNG
Thalassemia là bệnh di truyền nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa.
Hãy xét nghiệm sàng lọc trước hôn nhân
Hoặc trong giai đoạn đầu thai kỳ để bảo vệ sức khỏe cho thế hệ tương lai.